25.03.2026 18:45
Anadolu’nun kadim uygarlıklarından miras kalan ve binlerce yıldır doğa koşullarına direnerek günümüze ulaşan eşsiz kaya anıtları, ne yazık ki insan eliyle gerçekleştirilen ağır bir tahribatla karşı karşıya. Arkeologlar ve koruma uzmanları; İzmir’deki Hitit dönemi Karabel kabartması ile Afyonkarahisar’daki Frig eseri Aslankaya anıtında meydana gelen hasarları bir “kültür katliamı” olarak nitelendiriyor. Definecilerin kaçak kazıları ve vandalların bilinçsiz müdahaleleri, dünya mirası sayılan bu eserlerin yok olma riskini her geçen gün artırıyor.
Hititlerin batıdaki imzası: Karabel kabartması
İzmir’in Kemalpaşa-Torbalı yolu üzerinde yer alan Karabel Geçidi’ndeki Hitit kaya kabartması, MÖ 13. yüzyıl sonlarına tarihlenen çok kritik bir arkeolojik belgedir. Yaklaşık 2.5 metreye 1.5 metre boyutlarındaki bu anıtta, Mira Krallığı’nın hükümdarı Tarkasnava tasvir edilmektedir. Son dönemde definecilerin hilti kullanarak parçaladığı ve üzerine asit dökerek tahrif ettiği bu anıt, bölgedeki yol genişletme çalışmaları sırasında da korunamamış; tarihi zafer takının yıkılmasıyla birlikte sahipsizliğin en acı örneklerinden biri haline gelmiştir.
Friglerin geometrik tapınağı: Aslankaya anıtı
Afyonkarahisar’ın İhsaniye ilçesinde bulunan Aslankaya Frig Anıtı, MÖ 7. yüzyıla dayanan üçgen çatılı ve geometrik bezemeli eşsiz bir tapınak cephesidir. Anıtın en can alıcı noktası olan niş içindeki iki aslan arasında ayakta duran Ana Tanrıça Kybele heykeli, maalesef vandalizmin hedefi olmuş ve büyük ölçüde tahrip edilmiştir. Sfenks figürleri ve hassas geometrik desenlerle süslü bu devasa kaya kütlesi, Anadolu inanç sisteminin en görkemli açık hava tapınaklarından biri olarak koruma altına alınmayı bekliyor.
Yerel halktan uluslararası iş birliğine koruma modelleri
Uzman mimar Korhan Gümüş ve arkeolog Nezih Başgelen, bu tür açık alan anıtlarının sadece bekçi koyarak veya bürokratik kararlarla korunamayacağını vurguluyor. Korumanın çok boyutlu, yaratıcı ve kapsayıcı bir süreç olması gerektiği belirtilirken; yerel halkın bilinçlendirilmesi ve bağımsız ihtisas enstitüleriyle iş birliği yapılması öneriliyor. Anadolu’nun bu benzersiz hazinelerinin geleceğe aktarılabilmesi için, alan yönetimi deneyimlerinin uluslararası standartlara taşınması ve kültürel mirasın bir “kamusal sorumluluk” olarak görülmesi hayati önem taşıyor.
Kaynak:Binlerce yıllık mirasa vandalizm darbesi: Karabel ve Aslankaya anıtları can çekişiyor – Check-In haber (Kardeş Haber)
