06.04.2026 20:59
Avrupa’nın önde gelen havaalanları, İran’daki savaşın yol açtığı enerji tedarik kesintileri nedeniyle jet yakıtı sıkıntısıyla karşı karşıya. Uzmanlar ve havayolu şirketleri, yaklaşan yaz aylarında uçuşlarda iptaller ve rota değişiklikleri olabileceği uyarısında bulunuyor.
Avrupa havaalanları, özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı çoğu petrol sevkiyatına kapatması nedeniyle jet yakıtında ciddi bir krizle karşı karşıya.
Londra Heathrow ve Birleşik Krallık’taki diğer havalimanları şimdiden yakıt kaynaklı uçuş iptalleri yaşamaya başladı. Bölgesel havayolu Skybus, artan yakıt maliyetleri nedeniyle bir hattını kapattı.
Politico‘nun aktardığı enerji analizi şirketi Kpler’in tahminlerine göre, Fransa da Birleşik Krallık’tan sonra en büyük yakıt açığı riski taşıyan ikinci Avrupa ülkesi konumunda bulunuyor. Kpler’in kıdemli petrol analisti George Shaw, “Fransa, tedarik ve talep arasındaki en büyük açıkta Birleşik Krallık’tan sonra geliyor, ancak Paris’in eksik kerosen miktarını tedarik etmekte Londra kadar zorlanacağını düşünmüyoruz” dedi ve Hollanda ile Belçika üzerinden kara yoluyla ikmal yapılabileceğini belirtti.
AVRUPA’NIN BÜYÜK ÜLKELERİNDE KRİZ ALARMI
Savaşın tetiklediği belirsizlik, Avrupa’daki jet yakıtı arzını tehdit ediyor. Uzmanlar, Portekiz’in dört ay, Macaristan’ın beş ay, Danimarka’nın altı ay, İtalya ve Almanya’nın yedi ay, Fransa ve İrlanda’nın sekiz ay içinde yakıt sıkıntısı yaşayabileceğini öngörüyor.
Polonya ise jet yakıtında neredeyse kendi kendine yettiği için krize girmesi beklenmiyor.
Avrupa Hava Taşımacılığı Derneği (IATA), geçen yıl yayımladığı analizde, “Avrupa uzun süredir net bir jet yakıtı ithalatçısı konumunda. Talebin yaklaşık yüzde 30’u ithalatla karşılanıyor. Bu bağımlılık, altyapı gelişimindeki dengesizliklerle birleştiğinde, jeopolitik şoklar veya yaptırımlar tedarikleri kısıtladığında fiyat dalgalanmaları ve yerel eksiklikler riskini artırıyor” uyarısında bulunmuştu.
Avrupa havayolu şirketleri şimdiden artan yakıt maliyetlerini yönetmekte zorlanıyor. İran savaşının başlamasıyla birlikte, havayolları Körfez’den geçmemek için daha uzun rotalar kullanmak zorunda kaldı; bu durum daha fazla kerosen tüketimine yol açtı.
Eurocontrol verilerine göre, mevcut çatışma koşulları devam ettiği sürece yaz aylarında günlük yaklaşık 1.150 uçuş rota değişikliklerinden etkilenmeye devam edecek.
İTALYA’DA KISA MESAFE UÇUŞLAR RİSK ALTINDA
İtalya’da dört büyük havaalanı — Bologna, Milano Linate, Treviso ve Venedik — jet yakıtı tedarikinde sınırlamalara hazırlanıyor. Air BP Italia’nın sınırlı yakıt arzı nedeniyle, sözleşmeli operatörler için ikmal hizmetleri kısıtlanabilir. Öncelik, ambulans ve devlet uçuşlarına, ayrıca üç saatten uzun uçuşlara verilecek. Diğer uçuşlar, en erken 9 Nisan’a kadar kısıtlamalarla karşılaşabilir.
ANPAC pilot sendikası başkan yardımcısı Danilo Recine, Sky TG24’e yaptığı açıklamada, Paskalya tatili boyunca uçuş iptallerinin beklenmediğini ancak Hürmüz Boğazı engelinin çözülmemesi durumunda krizin kaçınılmaz olacağını vurguladı. Başbakan Giorgia Meloni, Körfez ülkelerine yaptığı ziyaretlerde İtalya’nın enerji tedarikine erişimini güvence altına almak için girişimlerde bulunduğunu belirtti.
JET YAKITI FİYATLARI 1.900 DOLARI GÖRDÜ
Ortadoğu’daki savaşın etkisiyle Avrupa’daki jet yakıtı fiyatları rekor seviyelere ulaştı. Uzman yayın Argus’a göre, Avrupa’da jet yakıtı tonu 1.900 dolara yükseldi. Hala çoğu havalimanı uçakları uçuracak yakıt stokuna sahip olsa da, kısa ve orta vadede arz sıkıntısı riski giderek büyüyor. Eurocontrol, çatışmaların devam etmesi durumunda yakıt fiyatlarının artacağını, bazı bölgelerde arz eksikliği ve uçuş hacimlerinin azalabileceğini, bilet fiyatlarının da yükselme ihtimalini vurguluyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert uyarıları ve olası askeri müdahale tehdidi, belirsizliği artırıyor.
Avrupa’daki diğer ülkeler de yakıt kıtlığı riskiyle karşı karşıya. İngiltere, Fransa, Portekiz, Almanya ve İtalya’da havayolları tedarik sıkıntısı yaşamaya başladı. Uçuşlar, rotalar ve fiyatlar üzerinde etkiler şimdiden hissediliyor. Kısa süreli bir çözüm görünmediği için, havayolu sektörü yaz aylarında uçuş planlarını yeniden değerlendirmek ve acil tedarik stratejileri geliştirmek zorunda kalacak.
Avrupa havacılık sektörü, İran savaşının yol açtığı jeopolitik şokun uzun süre devam etmesi halinde hem ekonomik hem operasyonel açıdan ciddi sıkıntılarla karşı karşıya. Havayolu şirketleri, yakıt tedarikini güvence altına almak ve uçuş iptallerini minimize etmek için acil önlemler alıyor, ancak belirsizlik, kışkırtıcı fiyat artışları ve rota değişiklikleri riski devam ediyor.
UÇUŞLARDA YÜZDE 10 İPTAL ALARMI
Ryanair CEO’su Michael O’Leary de savaşın mayıs ya da haziran ayına sarkması halinde şirketin mayıs, haziran ve temmuz aylarında uçuşlarının yüzde 5 ila 10’unu iptal etmeyi değerlendirdiğini açıkladı. O’Leary, hangi hatların iptal edileceğine havayollarının değil, yakıt tedarik durumuna göre karar verileceğini ve bu kararların kısa süreli bildirimlerle iletileceğini belirtti.
Uzmanlar, Avrupa’nın zaten yapısal bir jet yakıtı açığıyla karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor. Rus petrolüne yönelik yaptırımlar ve Avrupa’daki rafineri kapasitesinin azalması bu durumu derinleştirirken, kıtanın jet yakıtı üretimi büyük ölçüde Orta Doğu’dan ithal edilen ham petrole dayanıyor.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) daha önce yaptığı değerlendirmede, Avrupa’nın jet yakıtı talebinin yaklaşık yüzde 30’unun ithalatla karşılandığını ve bu bağımlılığın jeopolitik şoklar karşısında arz sıkıntısı ve fiyat oynaklığı riskini artırdığını vurgulamıştı.
Öte yandan havayolları yakıt tasarrufu yapmakta da zorlanıyor. İran’daki savaş nedeniyle uçuşlar Körfez bölgesinden kaçınacak şekilde yeniden planlanırken, daha uzun rotalar daha fazla yakıt tüketimine yol açıyor.
