29.04.2026 14:28
İngiltere’de yapılan bir araştırma Gılgamış Destanı’nda adı geçen dünyanın en eski kanatlı böcekleri arasında yer alan mayıs sineğinin dansına ışık tutuyor.
Bir bahar akşamında, Thames Nehri kıyılarında binlerce mayıs sineği dünyanın en eski danslarından birini sergilerken görüldü. Azalan ışıkta, erkekler dikey tırmanış yaptı, ters döndü ve yavaşça gökyüzünde süzülmek üzere kanatlarını ve kuyruklarını paraşütle atlama pozisyonunda açarak yere geri indi.
Mayıs sinekleri dünyanın en eski kanatlı böcekleri arasında yer alıyor. Yaklaşık 300 milyon yıl önce, dinozorların Dünya’da yürümesinden çok önce ortaya çıkan bu sinekler edebiyatın en eski eserlerinden biri olan Gılgamış Destanı’nda da geçiyor.
Oxford Üniversitesi’nde sineklerin havadaki davranışlarını inceleyen araştırma görevlisi Samuel Fabian, bu dansı yüz milyonlarca yıldır yaptıklarını söylüyor. Ancak nedeni bilinmiyor. Journal of Experimental Biology’de yayınlanan yeni araştırma ise Londra’nın Richmond ilçesindeki büyük sürüleri 3D olarak filme alarak ve sineklerin uçuş yollarını analiz ederek uçuş davranışını yeniden inceledi.
Erkek sineklerin, sürüde kimin erkek kimin dişi olduğunu anlamak için yukarı-aşağı uçuş dansına güvendikleri ortaya çıktı. Erkekler dikey uçtukları için dişi muadillerinin karakteristik özelliği olan yatay uçuşları nadiren gerçekleştiriyor. Erkek sineklerin ufuk çizgisinin altına inen herhangi bir hedefi takip etmeyi bıraktığı da görülüyor.
Düşük ışık koşullarında işler daha da zorlaşıyor çünkü dişiler yakın mesafeden bile erkeklere neredeyse tıpatıp benziyor. Erkekler dişilerin altında kalarak enerjilerini iyi bir şekilde harcadıklarından emin oluyor. Bu özellikle kritik görülüyor zira sineklerin çok az zamanı var, sadece birkaç saatten birkaç güne kadar yaşıyorlar ve bu süre zarfında genlerini aktarmaları gerekiyor.
Bu tür üreme hedeflerine ulaşmak, türün uzun vadede hayatta kalması açısından önemli kabul ediliyor. Dünyadaki tatlı su dereleri, nehirleri, göletleri ve göllerinde 3 binden fazla mayıs sineği türü yaşıyor.
2019’da yapılan küresel bir inceleme, dünyadaki sineklerin yüzde 40’ının azaldığını tahmin ederken başka bir çalışma, yüzyılın sonuna kadar 10 türden 1’inden fazlasının kaybolabileceğini öne sürüyor.
Diğer araştırmalar, İngiltere’deki ılımlı kirliliğin bile nehir yataklarına bırakılan mayıs sineği yumurtalarının yüzde 80’ini öldürmeye yetebileceğini iddia ediyor.
Şimdilik Fabian, İngilizleri bu dans gösterisinin tadını çıkarmaya teşvik ediyor.
