02.03.2026 16:27
Avustralya, 9 Mart’tan itibaren 18 yaş altına pornografi, aşırı şiddet ve kendine zarar içeriklerini engellemeyen yapay zekâ hizmetlerine 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar para cezası uygulayacak
Avustralya’nın internet güvenliği düzenleyicisi eSafety, yaş doğrulama kurallarına uymayan yapay zeka hizmetlerine karşı arama motorları ve uygulama mağazaları üzerinden yaptırım uygulayabileceğini açıkladı. Uyarı, Reuters’ın incelediği en popüler 50 metin tabanlı yapay zeka ürününün yarısından fazlasının son tarihe bir hafta kala uyum için kamuya açık bir adım atmadığını ortaya koymasının ardından geldi.
Reuters‘ın aktardığına göre yeni kurallar 9 Mart’ta yürürlüğe girecek. Buna göre Avustralya’da faaliyet gösteren arama araçları ve sohbet robotları, 18 yaş altındaki kullanıcıların pornografi, aşırı şiddet, kendine zarar verme ve yeme bozukluğu içeriklerine erişimini engellemek zorunda olacak. Aksi halde şirketler 49,5 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 35 milyon ABD doları) kadar para cezasıyla karşı karşıya kalacak.
eSafety sözcüsü, “Uyumsuzluk halinde yetkilerimizin tamamını kullanacağız” dedi. Açıklamada, belirli hizmetlere erişimde “kilit rol” oynayan arama motorları ve uygulama mağazalarına yönelik adımların da masada olduğu belirtildi.
Sosyal medyadan sonra sıra yapay zekada
Avustralya, Aralık ayında gençler için sosyal medyayı yasaklayan ilk ülke olmuştu. Hükümet, bu adımı gençlerin ruh sağlığına ilişkin kaygılarla gerekçelendirmişti. Şimdi ise benzer bir sıkılaştırma yapay zeka alanında gündemde.
Son dönemde bazı yapay zeka şirketleri, genç kullanıcılarla etkileşimleri nedeniyle dava riskiyle karşı karşıya kaldı. OpenAI ve Character.AI, genç kullanıcılarla etkileşimleri nedeniyle açılan haksız ölüm davalarıyla karşılaştı. OpenAI ayrıca bu hafta, Kanada’daki bir toplu saldırı şüphelisine ait ChatGPT hesabını saldırıdan aylar önce devre dışı bıraktığını, ancak bunu yetkililere bildirmediğini kabul etti.
Apple, internet sitesinde geçen hafta yaptığı açıklamada, Avustralya ve benzeri yaş kısıtlaması getiren ülkelerde 18+ uygulamaların küçükler tarafından indirilmesini engellemek için “makul yöntemler” kullanacağını duyurdu ancak ayrıntı vermedi. Google ise yorum yapmadı.
Uyum oranı düşük
Reuters’ın incelemesine göre, en popüler 50 metin tabanlı yapay zeka ürününden yalnızca dokuzu yaş doğrulama sistemlerini devreye aldı ya da alacağını açıkladı. 11 platform tüm kullanıcılar için katı içerik filtreleri uygulayarak ya da Avustralya’daki hizmetlerini tamamen kapatarak kurala uyum sağlamayı planlıyor. Geriye kalan 30 platformda ise yeni kurallara uyum için görünür bir adım tespit edilmedi.
Büyük sohbet tabanlı arama asistanları arasında OpenAI’ın ChatGPT’si, Replika ve Anthropic’in Claude’u yaş doğrulama veya kapsamlı filtre sistemlerini devreye almaya başladı. Character.AI ise 18 yaş altı kullanıcılar için açık uçlu sohbeti sonlandırdı.
Öte yandan, Elon Musk’ın şirketi xAI tarafından geliştirilen sohbet tabanlı arama aracı Grok’ta yaş doğrulama ya da metin tabanlı içerik filtresi bulunmadığı belirtildi. xAI konuya ilişkin yorum yapmadı.
“Gençleri bağımlı kılma riski”
eSafety, bazı yapay zeka şirketlerinin “duygusal manipülasyon, insanlaştırma ve benzeri gelişmiş tekniklerle gençleri aşırı sohbet robotu kullanımına çekmesinden” endişe duyduğunu bildirdi. Kurum, 10 yaşındaki çocukların dahi yapay zeka destekli sohbet araçlarıyla günde altı saate kadar vakit geçirdiğine dair bildirimler aldığını açıkladı.
RMIT Üniversitesi İnsan-Yapay Zeka Bilgi Ortamları Merkezi Direktörü Lisa Given, bulguların şaşırtıcı olmadığını belirterek, “Bu araçların çoğu potansiyel zararlar ve güvenlik kontrolleri gözetilmeden tasarlanıyor” dedi.
Avustralya’nın hamlesi, yapay zeka şirketlerine karşı küresel ölçekte en sert düzenleyici girişimlerden biri olarak görülüyor. Düzenleyici kurum, gerekirse uygulama mağazaları ve arama motorları üzerinden erişimi kısıtlayarak kuralları fiilen uygulatmaya hazır olduğunu gösteriyor.
