Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkçenin farklı coğrafyalardaki izlerini ortaya koyan, kültürel diplomasi ve dil hafızasına yönelik önemli bir adım olan “Dünya Dillerinde Türkçe” sözlüğünü kamuoyuna tanıttı.
Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO tarafından her yıl 21 Şubat’ta kutlanan Uluslararası Ana Dil Günü dolayısıyla Yunus Emre Enstitüsü tarafından hayata geçirilen “Dünya Dillerinde Türkçe” Projesi’nin tanıtım toplantısına katıldı.
Programda, Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Celile Eren Ökten, ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Başkanı Abdulhadi Turus, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Büyükelçi Prof. Dr. Derya Örs ve Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert de yer aldı.
Tanıtım toplantısında konuşan Bakan Ersoy, “Dünya Dillerinde Türkçe” sözlüğünün yalnızca bir başvuru kaynağı olmanın ötesinde, Türkçenin tarihsel etkileşim alanlarını ortaya koyan kapsamlı bir kültürel hafıza çalışması olduğunu ifade etti. Çalışmanın, kelimelerin izini sürerek farklı toplumlar arasında kurulan temasları ve ortak yaşanmışlıkları görünür kıldığını belirtti.
Dil unsurunun medeniyetlerin sürekliliğinde temel bir rol oynadığını vurgulayan Ersoy, Türkçenin tarih boyunca geniş bir coğrafyada etkin biçimde varlık gösterdiğine dikkat çekti. Ticaret yollarından ilim meclislerine, şehir yaşamından gündelik üretim alanlarına kadar pek çok sahada Türkçenin dolaşımda olduğunu ifade eden Ersoy, dilin kültürel etkileşimin en kalıcı taşıyıcısı olduğunu dile getirdi.
Ayrıca dilin sınırları aşan bir etki gücüne sahip olduğunu belirten Ersoy, kelimelerin çoğu zaman siyasi ve askerî gelişmelerden daha uzun ömürlü izler bıraktığını vurguladı. Bu yönüyle sözlüğün, Türkçenin küresel ölçekteki tarihsel yolculuğunu belgeleyen önemli bir bilimsel katkı sunduğu değerlendirilmektedir.
Türkçenin Balkanlar ve Orta Avrupa’daki İzleri Verilerle Ortaya Kondu
Mehmet Nuri Ersoy, “Dünya Dillerinde Türkçe” projesinin tanıtımında yaptığı konuşmada Türkçenin Balkanlar ve Orta Avrupa’daki dilsel etkisine dikkat çekti. Ersoy, Kosova’dan Saraybosna’ya, Üsküp’ten Atina ve Sofya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada Türkçe kökenli kelimelerin günlük yaşamda varlığını sürdürdüğünü belirtti.
Türkçenin tarihsel süreç içerisinde ticaret, kültür ve sosyal hayat aracılığıyla farklı dillere pek çok kelime kazandırdığını ifade eden Ersoy, kahve kültüründen çarşı hayatına, mutfak terminolojisinden esnaf diline kadar birçok alanda Türkçe izlerin görülebildiğini söyledi. Bu durumun, dilin sınırları aşan kalıcı etkisinin somut bir göstergesi olduğunu vurguladı.
2 Bini Aşan Kelime Kullanımda
Tanıtımda paylaşılan verilere göre bazı Balkan dillerinde 2 bini aşkın, bazılarında ise 1500’ün üzerinde Türkçe kökenli kelime hâlen aktif biçimde kullanılıyor. Bu verilerin, Türkçenin yalnızca tarihsel bir miras bırakmadığını; yaşayan bir dilsel etkileşim oluşturduğunu ortaya koyduğu ifade edildi.
Ersoy, sözlüğün farklı dillerde varlığını sürdüren Türkçe kökenli kelimeleri sistematik biçimde kayıt altına aldığını belirterek, çalışmanın güncel kullanımda olan kelimeleri esas almasının önemine işaret etti. Böylece eserin, geçmişe ait bir kelime listesi olmanın ötesine geçerek bugünün dil gerçekliğini yansıttığını dile getirdi.
Kültürel Diplomasinin Aracı Olarak Dil
Yunus Emre Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmanın, Türkçeyi yalnızca bir öğretim dili olarak değil, kültürel etkileşimin temel unsuru olarak ele aldığı belirtildi. Ersoy, dil aracılığıyla kurulan ortak kelimelerin ve kavramların ülkeler arasında görünmeyen ancak güçlü bağlar oluşturduğunu söyledi.
Türkçenin tarihsel derinliğini ve coğrafi yayılımını ortaya koyan çalışmanın akademik dünyada yeni araştırmalara zemin hazırlaması bekleniyor. Tanıtım programı, projede emeği geçen bilim insanlarına ve kurum temsilcilerine teşekkür edilmesiyle sona erdi.
Ana Dil ve Kültürel Hafıza Vurgusu
Ersoy, Yunus Emre Enstitüsü’nün Türkçeyi yalnızca bir yabancı dil öğretim aracı olarak değil, aynı zamanda kültürel etkileşim ve karşılıklı anlayış zemini olarak değerlendirdiğini dile getirmiştir. Türkçe öğrenen bireylerin, dil aracılığıyla belirli bir tarihsel birikim ve düşünce dünyasıyla da temas kurduklarını ifade etmiştir.
Kültürel diplomasinin, ülkelerin yumuşak güç unsurları arasında önemli bir yer tuttuğunu belirten Ersoy; ortak kelimeler ve kavramlar üzerinden kurulan bağların uluslararası ilişkilerde görünür olmayan fakat etkili bir etkileşim alanı oluşturduğunu vurgulamıştır. Bu çerçevede sözlüğün, söz konusu kültürel bağların bilimsel düzlemde belgelenmesine katkı sunduğu değerlendirilmiştir.
Son olarak, Türkçenin tarihsel derinliğini ve coğrafi yayılımını verilerle ortaya koyan bu çalışmanın akademik dünyada yeni araştırma alanları açması temenni edilmiş; projede emeği geçen bilim insanları ve kurum temsilcilerine teşekkür edilmiştir.
